คนเก็บขยะ Trash Hero Bangkok

ร่วมปลุกจิตสำนึกแยกขยะ-รักเมืองไทย

เพราะปัญหาขยะเป็นสิ่งที่ใกล้ตัวเราไม่ว่าจะมาจากบ้านเรือน ชุมชน โรงงาน ออฟฟิศที่ทำงาน ทั้งหมดล้วนเกิดจาก ‘ฝีมือมนุษย์’ ทั้งสิ้น ที่ผ่านมามีหน่วยงานและกลุ่มจิตอาสาพยายามรณรงค์ให้ทุกคนอย่าทิ้งขยะลงตามแม่น้ำลำคลอง ท้องทะเล หรือตามที่สาธารณะต่างๆ รวมทั้งให้ช่วยกัน ‘คัดแยกขยะ’ ก่อนที่จะทิ้งลงถัง

แต่เหมือนว่ายังไม่เป็นที่ตระหนักของประชาชนเท่าที่ควร บางคนอาจจะแยก แต่ก็มีหลายคนที่มักง่ายไม่ทำตาม จึงเป็นที่มาของกลุ่ม Trash Hero Bangkok กลุ่มจิตอาสาที่รวมตัวกันเก็บขยะและรณรงค์ให้คนเห็นความสำคัญของการแยกขยะก่อนทิ้ง

กลุ่ม Trash Hero Bangkok ก่อตั้งขึ้นในประเทศไทยเมื่อปี 2013 เริ่มต้นจากกลุ่มเล็กๆ โดยมี โรแมน ปีเตอร์ (Roman Peter) ชาวสวิตเซอร์แลนด์ กับเพื่อนๆชาวไทยนำโดย ศักดาเดช สุดแสวง หรือหมึก ที่รักการดำน้ำและเห็นว่าใต้ทะเลของไทยและตามชายหาดมีขยะจำนวนมาก จึงเริ่มเก็บขยะตามชายหาดเกาะหลีเป๊ะก่อน จากนั้นก็มีสมาชิกเพิ่มขึ้นจำนวนมาก ขณะนี้มีจำนวนกว่า 20,000 คน ทุกคนเป็นจิตอาสาทั้งหมด มาทำด้วยความสมัครใจ มีทุกเพศทุกวัย ตั้งแต่เด็กยันผู้ใหญ่

ธนัชกัญ สุนทรวงษ์ หรือ อ้อม ผู้ช่วยประสานงานกลุ่ม Trash Hero Bangkok เล่าถึงความเป็นมาของกลุ่มว่า เราเริ่มจากกลุ่มเล็กๆ ที่ชอบการดำน้ำเพราะเห็นขยะใต้ท้องทะเลจำนวนมาก ก็เริ่มรู้สึกว่าไม่ไหวแล้ว ขยะล้นทะเล ก็เลยรวมตัวกันทุกอาทิตย์ เพื่อจะมาช่วยกันเก็บขยะ โดยมีชาวต่างชาติมาร่วมด้วย ต่อมามี volunteer จิตอาสาที่มาช่วยเก็บขยะเพิ่มขึ้น

“ที่มาของกลุ่มได้ไอเดียจากกลุ่มคนที่ช่วยกันเก็บขยะ คิดไปคิดมาก็ได้ชื่อนี้ จากตอนแรกจะเรียกว่า ‘คนเก็บขยะ’ ก่อนตั้งชื่อเป็น trash Hero”

ธนัชกัญ บอกต่อว่า เราเห็นขยะใต้ทะเลเพราะว่าเป็นนักกีฬาทางน้ำ และอยู่กับทะเล มองเห็นปัญหาของสัตว์ในทะเล ที่ได้รับผลกระทบจากขยะ เราเห็นการตายของสัตว์หายากบ่อยมาก ทุกครั้งที่ผ่าซากจะเจอว่าพวกสัตว์ทะเลกิน เชือก อวน กินพลาสติกเข้าไปเต็มท้อง ส่วนมากขยะใต้ทะเลจะเจอพวกเชือก อวน พลาสติก และฝาขวด

“พวกพลาสติกนี่เป็นอะไรที่อันตรายมาก เพราะเมื่ออยู่ใต้ทะเล สัตว์จะคิดว่ามันเป็นแมงกะพรุนจึงกินเข้าไป เขาแยกแยะไม่ออก และพลาสติกมันไม่ย่อยเลย เหมือนเรากินอาหารเป็นพิษเข้าท้อง ไปขวางทางระบบอาหารอุดอยู่ที่ลำไส้ พออุดตันระบบทั้งหมดก็รวน สุดท้ายสัตว์ก็ตายทุกราย”

ก่อนทำกิจกรรมเก็บขยะทางกลุ่มจะประชาสัมพันธ์ผ่านทางเฟซบุ๊ก Trash Hero Bangkok ว่าจะไปรวมตัวเก็บขยะที่ไหน โดยกลุ่ม Trash Hero ที่กรุงเทพฯจะรวมตัวกันทุกวันพฤหัสบดี เพื่อเก็บขยะทั้งบนบกและตามคลองต่างๆ ส่วนกลุ่มที่อยู่ตามต่างจังหวัดก็จะนัดเก็บขยะตามเกาะต่างๆ ที่เป็นแหล่งท่องเที่ยว โดยรวมตัวทุกวันเสาร์- อาทิตย์ เพื่อที่จะให้นักท่องเที่ยวเข้ามามีส่วนร่วมด้วย

กลุ่มเราจะแบ่งการเก็บขยะทางบก และขยะทางน้ำ โดยตอนนี้ สำนักงานใหญ่จะอยู่ที่ อ.บางพลี จ.สมุทรปราการ จึงเน้นไปที่การเก็บขยะทางน้ำโซนบางพลี ที่จะทำกันประจำ แล้วแบ่งเป็นกลุ่มย่อยที่ไปทำกันเองตามชุมชนเล็กๆ กลุ่มใหญ่ก็จะคอยดูแลพื้นที่บางพลีและชุมชนรอบด้าน ส่วนที่เหลือคือ Trash Hero ตามจังหวัดหรือเขตนั้นๆ เหมือนกับว่าเราเริ่มต้นเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมเขาได้แล้ว วันหนึ่งเขาจะกลับไปทำที่ชุมชนเขาเอง

นอกจากนี้กลุ่ม Trash Hero Bangkok ยังทำกิจกรรมที่กรุงเทพฯ ล่าสุดพวกเขาลุยเก็บขยะที่คลองบางพลี บึงตะโก้ จ.สมุทรปราการ นอกจากนี้ ทุกปีจะนัดทุกกลุ่มมาประชุมกัน เพื่อรายงานความคืบหน้าเกี่ยวกับการเก็บขยะว่าเป็นอย่างไรบ้าง

“เริ่มแรกที่กลุ่มเราไปเก็บขยะก็ยังไม่ค่อยมีคนรู้จักมากนัก แต่กิจกรรมที่ถือว่าทำให้ทุกคนรู้จักเราคือ พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ณ มณฑลพิธีท้องสนามหลวง และเก็บขยะที่คลองผดุงกรุงเกษม จนทุกคนเริ่มเห็นว่าเราลงมือเก็บขยะจริงจัง”  

ธนัชกัญ กล่าวอีกว่า ส่วนตนจะรับผิดชอบขยะในกทม.โดยการเก็บขยะตามคลองต่างๆ วางแผนแล้วก็ไปเก็บขยะกัน เมื่ออาสาสมัครว่างเราจะไปทำกิจกรรมเกือบทุกคลอง ซึ่งขยะที่พบส่วนมากจะเป็นขยะพลาสติก หลอด ขวดพลาสติก ที่สำคัญเราจะไปช่วยกระตุ้นจิตสำนึกให้ผู้ที่อยู่อาศัยริมคลองให้ไม่ทิ้งขยะลงในน้ำมากขึ้น ตอนแรกเราจะประชาสัมพันธ์ลงเพจและชักชวนเพื่อนๆ ที่เป็นจิตอาสาว่าจะไปเก็บขยะที่ไหน ซึ่งเราได้รับความช่วยเหลือจากทางเขตต่างๆ และกรุงเทพมหานคร เป็นอย่างดี การเก็บขยะเราจะช่วยกันแยกขยะในครัวเรือนก่อน ถ้าแยกได้ก็จะแยก แต่ขยะทางน้ำสกปรกมาก จึงแยกยาก อย่าง โฟม พลาสติก รองเท้า ชิ้นใหญ่ๆ เราจะแยกหมด ส่วนไหนที่เอามารีไซเคิลไม่ได้ก็ส่งให้เทศบาลไป ชิ้นไหนที่รีไซเคิลได้อย่างเช่น รองเท้า ก็จะส่งไปที่ศูนย์ที่ Trash Hero จ.ปัตตานี เพื่อจะนำไปย่อยสลายแล้วทำเป็นรองเท้าแตะขึ้นมาใหม่ ส่วนขวดพลาสติกที่แยกได้ก็จะส่งไปที่เขารับซื้อพลาสติก

“ขยะตามลำคลองมีจำนวนมาก พอเราทำกิจกรรมเก็บขยะบ่อยๆ ชาวบ้านเขาเห็น ก็เลยเป็นแรงบันดาลใจกระตุ้นจิตสำนึกให้ชาวบ้านริมคลองใส่ใจกับขยะมากขึ้น เราจะให้ความรู้เกี่ยวกับโทษของพลาสติก ประชาสัมพันธ์เรื่องขยะต่างๆ การลดใช้ถุงพลาสติก ให้ความรู้ถึงโทษของพลาสติก โทษของขยะ เพื่อจะให้ช่วยกันลดขยะบนโลกใบนี้ให้ได้”

เมื่อกลุ่ม Trash Hero Bangkok ลงมือให้ทุกคนเห็นความสำคัญของขยะแล้ว ก็ได้รับผลตอบรับที่ดีของคนกรุง

ธนัชกัญ บอกว่า เมื่อทำกิจกรรมของกลุ่มไปจะได้รับฟีดแบ็คดีขึ้น เพราะเมื่อก่อนคนจะมองว่าเราเป็นแค่ ‘คนเก็บขยะ’ พอเราได้ไปช่วยงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ เมื่อเดือนตุลาคม 2560 คนเริ่มมีจิตสำนึกมากขึ้น คนเริ่มเข้าใจโทษของขยะมากขึ้น จนมาปีที่ผ่านมาก็เริ่มเห็นความเปลี่ยนแปลง กระแสการลดใช้พลาสติกมากขึ้น หน่วยงานราชการ หน่วยงานเอกชน เริ่มรณรงค์ช่วยกันลดการใช้พลาสติก กระตุ้นจิตสำนึกตรงนี้มากขึ้น ถือว่าดีมากในช่วงปีที่ผ่านมา

“อ้อมคิดว่าอย่างน้อยเราเป็นจุดเล็กๆ ที่คอยทำให้ประชาชนเห็นบ่อยๆ จนคนรู้สึกว่าขยะมันเป็นโทษ เราช่วยกัน ‘เปลี่ยนแปลงพฤติกรรม’ ส่วนบุคคล เพราะพฤติกรรมแบบนี้ต้องเปลี่ยนแปลงจากตัวเอง จากในบ้านก่อน เรื่องนี้ต้องใช้เวลา เพราะเป็นเรื่องของจิตใจคน ด้วยความที่เราเป็นคนที่อยู่กับน้ำมาตั้งแต่เด็กๆ เราเห็นความเปลี่ยนแปลงของหาด ความเปลี่ยนแปลงของขยะ เห็นความเปลี่ยนแปลงของหลายๆ อย่าง จึงเริ่มจาก ทำให้คนรอบข้างเห็น เมื่อก่อนอ้อมถือปิ่นโตใส่ข้าวไปทำงาน แทนการใช้ถุงพลาสติก ถือว่าเริ่มจากตัวเราก่อน ที่ไม่ใช้พลาสติก ตรงนี้เป็นการเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อน คนรอบตัว แสดงให้เห็นว่าเราทำได้ เราพกถุงผ้า หรือใครสูบบุหรี่ก็อย่าทิ้งลงพื้น เพราะเวลาขยะพวกนี้มันลงไปในคลอง มันจะใช้เวลานานมากในการย่อยสลาย ตรงนี้ถือว่าเป็นจุดเล็กๆที่คนมักจะมองข้าม ตามยุคสมัยที่เปลี่ยนไป”

ผู้ช่วยประสานงานกลุ่ม Trash Hero Bangkok บอกต่อว่า จิตอาสาทุกคนที่มาช่วยจะไม่ได้รับค่าตอบแทน เพราะมันเป็นเรื่องจิตใจข้างในของแต่ละคนที่มาช่วย บางครั้งเราก็จะเลี้ยงน้ำ อาหาร พวกเขาบ้าง บางกลุ่มก็จะมีผู้ใหญ่เข้ามาช่วย 

“พอเราทำให้เขาเห็นบ่อยๆ เขาก็จะชื่นชม และส่งอาหาร น้ำ มาสนับสนุนกลุ่มของเรา เมื่อกลุ่มเริ่มเป็นที่รู้จักก็จะมีสมาชิกคนรุ่นใหม่ที่เขาสนใจ และรักสิ่งแวดล้อมเข้ามาร่วมทำกิจกรรมมากขึ้น”

ธนัชกัญ บอกว่า จิตอาสาทุกวันนี้มีจำนวนมากขึ้น อย่างกลุ่ม Trash Hero Bangkok จะมีนักศึกษาจากมหาวิทยาลัยต่างๆ นักเรียนจากโรงเรียนใกล้เคียงพื้นที่ จะมาช่วยกลุ่มเราทุกอาทิตย์ มหาวิทยาลัยบางแห่งที่ดูแลเรื่องสิ่งแวดล้อมก็จะมาขอความรู้จากเรา ในเรื่องพลาสติก โฟม ว่าเรามีวิธีการเก็บอย่างไร และทุกครั้งที่ทำกิจกรรมจะมีชาวต่างชาติเกินครึ่งมาร่วมด้วย ทุกคนอยากช่วยกันเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมจึงกระจายความเป็น Trash Hero ออกไปกว้างขึ้น ตอนนี้มีทั่วประเทศมีประมาณ 52 จังหวัด ยังไม่ครบทุกจังหวัด เพราะบางกลุ่มเป็นกลุ่มเล็กๆ ยังไม่ได้ใช้ชื่อ Trash Hero

“ส่วนฝรั่งที่มาช่วยเก็บขยะ เขาบอกว่าเมืองไทยสวยงามมาก แต่มีปัญหาเรื่องขยะ เขาอยากให้เมืองไทยสะอาด จึงอยากให้ช่วยกันปรับเปลี่ยนให้บ้านเมืองเราให้สะอาด ชุมชนสะอาด ดูดี เสน่ห์ของไทยคือวัฒนธรรมของคนไทยที่ฝรั่งอยากมาสัมผัส”

ธนัชกัญ แนะนำถึงคนที่อยากช่วยกันลดขยะว่า เริ่มแรกควรสอนลูกหลานในบ้านให้รู้จักการแยกขยะพอเริ่มต้นจากในบ้าน วันหนึ่งที่เขาก้าวเท้าออกไปนอกบ้าน เขาจะมีจิตสำนึกในการแยกขยะ อย่างญี่ปุ่นคนของเขาจะมีวินัยในการแยกขยะมาก แต่บ้านเราข้อเสียคือคนยังไม่แยกขยะ ทั้งที่มีถังให้แยกประเภท ตรงนี้ถือว่าเป็นประเด็นสำคัญ ความมักง่ายของการที่อยากจะทิ้งขยะ จะทิ้งตรงไหนก็ได้ บางครั้งเห็นคนโยนขยะออกมาจากในรถ ซึ่งถือว่ามันโหดร้ายมาก ข้างทางบางครั้งก็ไม่มีคนดูแลกลายเป็นขยะสะสม หรือปล่อยพื้นที่วางเปล่ารกร้างให้กลายเป็นที่ทิ้งขยะ อยากเห็นคนไทยมีจิตสำนึกในการแยกขยะ 

“อ้อมเป็นห่วงสัตว์ สิ่งแวดล้อมรอบตัวเรา ซึ่งวันหนึ่งพอหมดรุ่นเราแล้วรุ่นลูกเราจะลำบาก”

“อยากฝากถึงคนไทยว่าให้ตระหนักถึงโทษของขยะพลาสติกให้ทุกคนแยกขยะ เรื่องเล็กๆ ที่เราสามารถช่วยกันได้ แยกขยะในบ้าน สอนให้ลูกๆ รู้จักการแยกขยะก่อนทิ้ง ขยะจากถุงอาหารก็ช่วยกันล้างให้คราบอาหารออกจากถุงก่อน อันไหนเป็นขยะที่รีไซเคิลได้ก็ควรแยก เราอยากเห็นประเทศเราเป็น zero waste ทำให้บ้านเรามีเสน่ห์คืนกลับมา อย่างน้อยก็ช่วยกระตุ้นการท่องเที่ยว หลายๆอย่างกลับคืนมาให้ประเทศไทยของเรา” ธนัชกัญ กล่าวทิ้งท้าย

ทุกคนเป็น Trash Hero ได้ เพียงเริ่มต้นจากตัวเรา เพื่อประเทศไทยที่สะอาดและสวยงาม